Paweł Kafarski – Racjonalne projektowanie leków w czasach fascynacji AI

Racjonalne projektowanie leków w czasach fascynacji AI

Paweł Kafarski (UWM)

11 czerwca o godz. 1800 Gmach Technologii Chemicznej, Aula Czochralskiego, ul. Koszykowa 75.

Sztuczna inteligencja jest dziedziną informatyki gdzie tworzone są systemy i maszyny zdolne do naśladowania ludzkich zdolności poznawczych. Jest ona dzisiaj wszechobecna i polega na automatyzacji złożonych zadań usprawniając pracę i codzienne życie. Wkroczyła też z rozmachem w proces projektowania leków znacząco skracając czas badań i koszty wprowadzenia leku na rynek. Mimo to, wprowadzenie nowego leku na półki apteczne to wciąż proces kosztowny, długotrwały i wymagający pracy wielu ludzi. W oczywisty sposób przekłada się to na wysokie ceny leków.
Początek poszukiwań to zdefiniowanie struktury nowej cząsteczki mogącej znaleźć zastosowanie w leczeniu wybranej, konkretnej choroby – cząsteczki wiodącej (ang. lead substance). Jedynie ten etap i badania przedkliniczne są możliwe do wykonania w jednostkach akademickich pozostałe i najbardziej kosztowne wymagają zaangażowania przemysłu.
Znalezienie cząsteczki wiodącej to efekt współdziałania wiedzy, narzędzi i szczęścia, przy czym to ostatnie ma niebagatelne znaczenie. Wykład, ilustrowany przykładami z własnego doświadczenia, koncentruje się na narzędziach i omówi techniki stosowane w projektowaniu i modyfikacjach substancji aktywnej.

Prof. Paweł Kafarski urodził się w roku 1949 w Gdańsku. W roku 1966 ukończył L.O. im. Edwarda Dembowskiego w Zielonej Górze, a w roku 1971 ukończył Wydział Chemiczny Politechniki Wrocławskiej, gdzie pracował do roku 2020. Dziś jest profesorem Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Przez wiele lat jego mentorem był prof. Przemysław Mastalerz. Jego kariera naukowa przebiegała typowo: w roku 1977 obronił pracę doktorską, habilitował się w roku 1990, a w roku 1998 nadany mu został tytuł profesora. W latach 1982-2017 pracował również na Uniwersytecie Opolskim. W początkowych stadiach kariery odbył również staże naukowe: w Marquette University Milawaukee, U.S.A. (1975/1976) i dwa w  Ecole Nationale Superieure de Chimie de Montpellier (miesiąc jako profesor wizytujący w roku 2000 i sześciomiesięczna „poste rouge” w roku 1989).

Główna, choć nie jedyna, tematyka badawcza prof. Pawła Kafarskiego dotyczy projektowania, syntezy i badania, ważnych z punktu widzenia medycznego efektorów enzymów a także innych receptorów komórkowych, w nadziei na znalezienie substancji wiodącej dla projektowania leków dla chorób cywilizacyjnych (przeciwrakowych, przeciwmalarycznych, przeciwgruźliczych, antyosteoporetycznych czy też użytecznych w terapii wrzodów żołądka). Wymagało to opracowania metod syntezy nowych klas związków organicznych (głównie kwasów aminofosfonowych i ich krótkich peptydów), a w szczególności procedur otrzymywania tych związków w formie enancjomerów. Wykorzystywane były w tym celu wszystkie techniki dostępne w chemii organicznej, a w szczególności synteza asymetryczna i biokataliza.

Prof. Paweł Kafarski jest współautorem ponad 300 publikacji z oraz 14 patentów. O wartości jego prac świadczy chociażby fakt, że są one ponad 10.000 razy  cytowane w literaturze światowej (bez autocytowań, za Web of Science), a indeks Hirscha wynosi 47. Jedna praca jest cytowana blisko tysiąc razy. Wypromował 43 doktorów: ośmiu z nich jest profesorami (trójka za granicą). Wypromował 43 doktorów: ośmiu z nich jest profesorami (trójka za granicą). Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu Opolskiego, honorem nadanym w roku 2018. Otrzymał wiele wyróżnień, z których ceni sobie najbardziej: Medal im. Jana Hanusa (Czeskie Towarzystwo Chemiczne – 2005r.), godność honorowego członka Słowackiego Towarzystwa Chemicznego (2007), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2007), medal im. Prof. Włodzimierza Trzebiatowskiego przyznany przez Politechniką Wrocławską (2007), subsydium MISTRZ Fundacji Nauki Polskiej (2008-2010) i medal Jędrzeja Śniadeckiego nadany przez PTChem w roku 2016.

Dorota Gryko -Photocatalysis – a tool for assembling C-C and C-X bonds

Photocatalysis – a tool for assembling C-C and C-X bonds.

Dorota Gryko (IChO, PAN)

26 marca o godz. 1800 Gmach Technologii Chemicznej, Aula Czochralskiego, ul. Koszykowa 75.

Photochemistry has become an important tool in contemporary organic synthesis, enabling the efficient construction of carbon–carbon and carbon–heteroatom (C–X) bonds through light-driven transformations. Photoinduced electron- and energy-transfer processes provide access to reactive intermediates under mild conditions and with high functional-group tolerance, thereby expanding the scope of modern bond-forming strategies. This lecture will discuss photochemical approaches for C–C (alkylation, carboxylation, electrophile-electrophile coupling) and C–X (amination) bond assembly, highlighting the role of photocatalysis in reaction design. Alongside commonly used photocatalytic systems, the use of porphyrinoids as catalysts will be discussed as an emerging and versatile alternative. Their strong absorption in the visible region, tunable excited-state properties, and structural modularity make porphyrinoids well suited for driving a range of synthetically valuable transformations. Representative examples will illustrate how porphyrinoid catalysts (porphyrins and vitamin B12) can complement established photocatalysts in radical-mediated couplings, functionalizations, and late-stage modifications relevant to organic synthesis. Furthermore, we have shown that visible-light-driven vitamin B12 catalysis can be efficiently conducted in aqueous environments opening access to a new research area at the intersection of photocatalysis and biocatalysis.

prof. Dorota Gryko
Dorota Gryko - CV
CV