Paweł Kafarski

Sztuczna inteligencja jest dziedziną informatyki gdzie tworzone są systemy i maszyny zdolne do naśladowania ludzkich zdolności poznawczych. Jest ona dzisiaj wszechobecna i polega na automatyzacji złożonych zadań usprawniając pracę i codzienne życie. Wkroczyła też z rozmachem w proces projektowania leków znacząco skracając czas badań i koszty wprowadzenia leku na rynek. Mimo to, wprowadzenie nowego leku na półki apteczne to wciąż proces kosztowny, długotrwały i wymagający pracy wielu ludzi. W oczywisty sposób przekłada się to na wysokie ceny leków.
Początek poszukiwań to zdefiniowanie struktury nowej cząsteczki mogącej znaleźć zastosowanie w leczeniu wybranej, konkretnej choroby – cząsteczki wiodącej (ang. lead substance). Jedynie ten etap i badania przedkliniczne są możliwe do wykonania w jednostkach akademickich pozostałe i najbardziej kosztowne wymagają zaangażowania przemysłu.
Znalezienie cząsteczki wiodącej to efekt współdziałania wiedzy, narzędzi i szczęścia, przy czym to ostatnie ma niebagatelne znaczenie. Wykład, ilustrowany przykładami z własnego doświadczenia, koncentruje się na narzędziach i omówi techniki stosowane w projektowaniu i modyfikacjach substancji aktywnej.

Prof. Paweł Kafarski urodził się w roku 1949 w Gdańsku. W roku 1966 ukończył L.O. im. Edwarda Dembowskiego w Zielonej Górze, a w roku 1971 ukończył Wydział Chemiczny Politechniki Wrocławskiej, gdzie pracował do roku 2020. Dziś jest profesorem Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Przez wiele lat jego mentorem był prof. Przemysław Mastalerz. Jego kariera naukowa przebiegała typowo: w roku 1977 obronił pracę doktorską, habilitował się w roku 1990, a w roku 1998 nadany mu został tytuł profesora. W latach 1982-2017 pracował również na Uniwersytecie Opolskim. W początkowych stadiach kariery odbył również staże naukowe: w Marquette University Milawaukee, U.S.A. (1975/1976) i dwa w  Ecole Nationale Superieure de Chimie de Montpellier (miesiąc jako profesor wizytujący w roku 2000 i sześciomiesięczna „poste rouge” w roku 1989).

Główna, choć nie jedyna, tematyka badawcza prof. Pawła Kafarskiego dotyczy projektowania, syntezy i badania, ważnych z punktu widzenia medycznego efektorów enzymów a także innych receptorów komórkowych, w nadziei na znalezienie substancji wiodącej dla projektowania leków dla chorób cywilizacyjnych (przeciwrakowych, przeciwmalarycznych, przeciwgruźliczych, antyosteoporetycznych czy też użytecznych w terapii wrzodów żołądka). Wymagało to opracowania metod syntezy nowych klas związków organicznych (głównie kwasów aminofosfonowych i ich krótkich peptydów), a w szczególności procedur otrzymywania tych związków w formie enancjomerów. Wykorzystywane były w tym celu wszystkie techniki dostępne w chemii organicznej, a w szczególności synteza asymetryczna i biokataliza.

Prof. Paweł Kafarski jest współautorem ponad 300 publikacji z oraz 14 patentów. O wartości jego prac świadczy chociażby fakt, że są one ponad 10.000 razy  cytowane w literaturze światowej (bez autocytowań, za Web of Science), a indeks Hirscha wynosi 47. Jedna praca jest cytowana blisko tysiąc razy. Wypromował 43 doktorów: ośmiu z nich jest profesorami (trójka za granicą). Wypromował 43 doktorów: ośmiu z nich jest profesorami (trójka za granicą). Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu Opolskiego, honorem nadanym w roku 2018. Otrzymał wiele wyróżnień, z których ceni sobie najbardziej: Medal im. Jana Hanusa (Czeskie Towarzystwo Chemiczne – 2005r.), godność honorowego członka Słowackiego Towarzystwa Chemicznego (2007), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2007), medal im. Prof. Włodzimierza Trzebiatowskiego przyznany przez Politechniką Wrocławską (2007), subsydium MISTRZ Fundacji Nauki Polskiej (2008-2010) i medal Jędrzeja Śniadeckiego nadany przez PTChem w roku 2016.