Konkurs o Nagrodę im. prof. Świętosławskiego 2026

Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Chemicznego przyznaje Nagrodę im. Wojciecha Świętosławskiego za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie chemii. Celem Nagrody jest wspieranie i propagowanie działalności badawczej chemików z regionu warszawskiego. Nagrodę po raz pierwszy przyznano w 2013r.

  • Nagrodę Specjalną otrzymał prof. dr hab. Grzegorz Grynkiewicz (prof. emerytowany);
  • Nagrodę I stopnia otrzymał prof. dr hab. inż. Karol Grela (UW, IChO PAN);
  • Nagrodę II stopnia otrzymali:  dr hab. Mihails Arhangelskis (UW) i dr hab. inż. Piotr Guńka (PW); 
  • Nagrodę III stopnia otrzymała mgr inż. Aleksandra Rudzka (PW).

Jednocześnie informujemy, że oficjalne ogłoszenie Laureatów Konkursu i wręczenie dyplomów odbędzie się na uroczystym spotkaniu Oddziału Warszawskiego PTChem, w czwartek 11 czerwca 2026 r., godz. 1730, w Audytorium Czochralskiego w Gmachu Technologii Chemicznej Politechniki Warszawskiej (ul. Koszykowa 75). Uroczystość połączona będzie z wykładem zaproszonego gościa – prof. Pawła Kafarskiego z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie n.t.: „Racjonalne projektowanie leków w czasach fascynacji AI”. Serdecznie zapraszamy na to spotkanie.

  Nagroda Specjalna – prof. dr hab. Grzegorz Grynkiewicz

Profesor Grzegorz Grynkiewicz jest absolwentem Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego (magisterium 1962); po studiach kontynuował pracę nad alkaloidami widłaków w Zakładzie Syntezy Organicznej PAN (doktorat 1968), który stał się częścią Instytutu Chemii Organicznej PAN. W latach 1969 – 1982 pracował w zespołach kierowanych przez Aleksandra Zamojskiego i Osmana Achmatowicza (jr.) nad totalną syntezą monosacharydów z pochodnych furanu (habilitacja 1981). Od 1986 roku pracował na samodzielnych stanowiskach badawczych w Instytucie Farmaceutycznym (nominacja profesorska w 1992), aż do wchłonięcia tej placówki przez Sieć Badawczą Łukasiewicz i przejściem na emeryturę w 2019. Równolegle z pracą zawodową brał czynny udział w społecznym ruchu naukowym (członkostwo w Polskim Towarzystwie Chemicznym od 1961 roku, udział w pracach Sekcji i Zjazdach Naukowych; Sekretarz Zarządu Głównego PTChem w latach1987-1990; oraz m. in., członek Zarządu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; Członek honorowy Stowarzyszenia Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów). Staże i kontrakty naukowe odbywał w: University College London; Southern Illinois University Carbondale; M.D. Anderson Cancer Center, Houston, TX; i University of California, Berkeley, CA. Wyróżniony m.in.: Medalem PTChem imienia St. Kostaneckiego (2014); Medalem T. Sendzimira (SPWiR, 2000); Medalem St. Binieckiego (IF, 2008); Odznaką Honorową Premiera „Za zasługi dla wynalazczości” (2006); Nagrodą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Za wybitne osiągnięcia naukowe i naukowo-techniczne” (2006).

„W retrospektywie mojej długiej i urozmaiconej drogi zawodowej chemika, dostrzegam szereg dość przypadkowych okoliczności, które umożliwiły mi rozwój indywidualny w kierunku eksperymentalnym i badawczym. Moją trajektorię naukową zapoczątkował pan profesor Osman Achmatowicz senior, przyjmując mnie bezpośrednio po dyplomie na stanowisko asystenta do  swojej małej grupy badawczej, należącej formalnie do struktur PAN, wówczas w tymczasowej gościnie na Wydziale Chemii UW, w pomieszczeniach Zakładu Chemii Organicznej. W następstwie tego wydarzenia uzyskałem możliwość kontynuowania badań dyplomowych nad alkaloidami Lycopodiaceae z zamiarem uzyskania wyników kwalifikujących się  do prezentacji w formie dysertacji doktorskiej. Wkrótce po uzyskaniu stopnia doktora otrzymałem, także z inicjatywy profesora Achmatowicza, który był wtedy dyrektorem Instytutu Kultury Polskiej w Londynie, propozycję odbycia stażu w University College London, gdzie ciągle jeszcze wśród swoich uczniów obecny był legendarny C. K. Ingold. Chociaż teoretyzująca fizykochemia organiczna nie stała się moją pasją, jednoczesne działanie inspiracji i presji w warunkach wielokulturowej grupy badawczej było bardzo cennym doświadczeniem. Także w  późniejszym okresie miałem szczęście  spotykać zawodowo uczonych wielkiego formatu w roli mentorów, liderów i partnerów w projektach badawczych. Przygodą życia okazał się dla mnie epizod kontraktowy na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, gdzie stawiający pierwsze samodzielne kroki bo dłuższym pobycie w Anglii, Roger Y. Tsien przydzielił mi zadanie syntezy fluorescencyjnych związków zdolnych do selektywnego kompleksowania jonów wapnia w warunkach fizjologicznych. W wyniku tych prac powstała seria opatentowanych przez UCB funkcjonalnych barwników, powszechnie stosowanych w biochemicznych laboratoriach na całym świecie, do badań roli jonów wapnia w procesach komórkowych istotnych dla fizjologii i medycyny.”

Nagroda I Stopnia – prof. dr hab. inż. Wojciech Grela

W latach 1985–1990 uczęszczał do Zespołu Szkół Chemicznych nr 3 w Warszawie, uzyskując tytuł technika-chemika. W 1994 r. ukończył studia magisterskie na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej.  W latach 1994–1998 przygotował pracę doktorską w Instytucie Chemii Organicznej PAN pod kierunkiem prof. Mieczysława Mąkoszy. W latach 1999–2000 odbył staż podoktorski w Max-Planck-Institut für Kohlenforschung w Mülheim (Niemcy) dzięki stypendium Fundacji Aleksandra von Humboldta.  Po powrocie do kraju został zatrudniony w IChO PAN. W 2003 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego, a w 2008 r. tytuł profesora nauk chemicznych. Od 2012 r. jest profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie kieruje Laboratorium Syntezy Metaloorganicznej w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych. Jednocześnie pozostaje związany z Instytutem Chemii Organicznej PAN. Jest autorem ponad 240 publikacji naukowych cytowanych ponad 10 000 razy oraz kilkunastu patentów, z których kilka zostało skomercjalizowanych. Od wielu lat współpracuje z firmami Apeiron Synthesis S.A. (członek Rady Nadzorczej) oraz Polpharma S.A. (członek Naukowej Rady Doradczej).  Promotor wielu doktorantów, z których znaczna część rozwija kariery naukowe lub przemysłowe w Polsce. Nagrody i wyróżnienia (wybrane): Nagroda Premiera (1999), stypendium Fundacji A. von Humboldta (1999–2000), „Mistrz” FNP (2007), Nagroda FNP (2014), Francusko-Polska Nagroda Naukowa (2015) oraz Medal Stanisława Kostaneckiego (2016).  Jest członkiem stowarzyszeń Academia Europaea (MAE) oraz Chemistry Europe Fellow. Członek Polskiego Towarzystwa Chemicznego.

                  Prof. Karol Grela opracował innowacyjną metodę reaktywnej destylacji w procesach metatezy olefin, co stanowi przełom w wykorzystaniu tanich surowców odnawialnych (oleje roślinne, estry kwasu oleinowego) do produkcji wartościowych bloków budulcowych. Dotychczasowa metateza estrów oleinowych do cennych α,ω-dwuestrów C18:1 była ograniczona równowagą termodynamiczną osiągając maksymalnie 50% konwersji. Z kolei synteza piżm makrocyklicznych przez metatezę wymagała tzw. wysokich rozcieńczeń co znacznie podnosiło jej koszt. Reaktywna destylacja wymaga prowadzenia reakcji w podwyższonej temperaturze (80–120°C) i ciągłego usuwania lotnego produktu, co wcześniej uniemożliwiało zastosowanie katalizatorów metatezy — ulegały one zbyt szybkiemu rozkładowi. Dzięki racjonalnie zaprojektowanym, wyjątkowo odpornym termicznie katalizatorom Grela jako pierwszy w literaturze pokonał te ograniczenia. Połączenie reaktywnej destylacji z nowymi kompleksami rutenowymi pozwoliło osiągnąć konwersję powyżej 90% przy użyciu zaledwie 0,1 do 0,001 mol% katalizatora. Te prace nie tylko rozwiązują klasyczny problem równowagi termodynamicznej w metatezie, lecz także otwierają drogę do ekonomicznie opłacalnej produkcji biodegradowalnych polimerów, piżm makrocyklicznych i innych cennych substancji chemicznych z surowców odnawialnych. (Nat. Sustain., 2026, w druku; Nat. Commun., 2024, 15, 8981).

Nagroda II Stopnia – dr hab. Mihails Arhangelskis

Dr hab. Mihails Arhangelskis uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Cambridge, pod kierownictwem profesora Williama Jonesa. Po studiach doktoranckich pracował jako post-doc na Uniwersytecie McGill (Montreal, Kanada) w grupie profesora Tomislava Friščicia. W 2019 roku rozpoczął samodzielną karierę naukową na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest obecnie promotorem dwóch doktorantów, a dwoje doktorantów obroniło prace doktorskie pod jego kierownictwem. 

W ciągu ostatnich 5 lat dr hab. Arhangelskis aktywnie pracował nad rozwojem metod obliczeniowych służących do przewidywania struktur, reaktywności i właściwości materiałów krystalicznych. Najważniejszym tematem tej pracy jest przewidywanie struktur krystalicznych MOFów, w celu projektowania materiałów o korzystnych właściwościach jako hipergolicznych materiałów paliwowych (J. Am. Chem. Soc. 2023, 145, 3515–3525). Aktywny rozwój metod przewidywania struktur krystalicznych MOFów obejmuje zastosowanie metod uczenia maszynowego.

Laureat zajmował się również prognozowaniem reaktywności kryształów molekularnych w ciele stałym, wykazując, że termodynamiczną możliwość przemian mechanochemicznych można wiarygodnie przewidzieć za pomocą obliczeń opartych na teorii funkcjonału gęstości (angl . density-functional theory, DFT) w warunkach periodycznych (Chem. Sci. 2023, 14, 3140–3146; Phys. Chem. Chem. Phys. 2023, 25, 28576–28580). Prowadził również obliczenia widm Ramana, które okazały się kluczowe dla monitorowania in situ kinetyki reakcji mechanochemicznych, oraz identyfikacji struktur produktów przejściowych.

Ponadto, wniósł istotny wkład w dziedzinie krystalografii kwantowej. W szczególności obejmuje to udokładnienia struktury krystalicznej MOFu metodą atomów Hirshfelda (Chem. Commun. 2023, 59, 8799–8802). W ramach badań z zakresu krystalografii kwantowej przeprowadził również charakterystykę gęstości ładunku w oddziaływaniach wiązań halogenowych, w których akceptorami były atomy pniktogenów (P, As i Sb). Umożliwiło to porównanie danych eksperymentalnych i obliczonych wartości gęstości ładunku dla tych oddziaływań (J. Am. Chem. Soc. 2025, 147, 43981–43991).

  Nagroda II Stopnia – dr hab. inż. Piotr Guńka

Dr hab. inż. Piotr Guńka urodził się w 1987 roku w Cieszynie. Jego zainteresowanie chemią narodziło się już w szkole podstawowej, gdy na strychu rodzinnego domu znalazł podręcznik do chemii organicznej. Pasja ta rozwijała się przez kolejne lata edukacji. W gimnazjum i liceum z powodzeniem uczestniczył w licznych konkursach chemicznych, a zwieńczeniem tych osiągnięć było zdobycie złotego medalu podczas Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej w Korei Południowej w 2006 roku.W 2010 roku ukończył studia magisterskie na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, z którym pozostaje związany zawodowo do dziś. Stopień doktora uzyskał w 2016 roku pod kierunkiem prof. Janusza Zachary. W trakcie kariery naukowej odbył trzymiesięczny staż badawczy w Paul Scherrer Institut w Villigen w Szwajcarii oraz roczny staż podoktorski w Geophysical Laboratory, Carnegie Institution for Science, pracując pod opieką dr. Timothy’ego Strobela. W 2022 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego, a od 2024 roku jest profesorem Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na nieorganicznej chemii strukturalnej, w szczególności na związkach inkluzyjnych i interkalacyjnych tlenku arsenu(III). Prowadzi także badania nad aktywnością strukturalną wolnych par elektronowych oraz wpływem wysokiego ciśnienia na struktury krystaliczne ciał stałych. Z powodzeniem pozyskuje środki na badania naukowe. Dotychczas kierował dwoma projektami finansowanymi przez Narodowe Centrum Nauki (Preludium i Sonata) oraz grantem Iuventus Plus finansowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Od początku studiów aktywnie angażuje się w działalność Olimpiady Chemicznej. Początkowo współpracował z Komitetem Zadań jako recenzent, a od 2016 roku przygotowuje zadania olimpijskie. W 2024 roku został członkiem Komitetu Głównego Olimpiady Chemicznej.

Do najważniejszych osiągnięć naukowych ostatnich pięciu lat należą badania nad kinetyką wnikania wodoru do tlenku arsenu(III) (arsenolitu), prowadzone z wykorzystaniem spektroskopii w podczerwieni pod podwyższonym ciśnieniem dla monokryształów oraz dyfrakcji neutronów dla materiału proszkowego (10.1039/d5ce01193k, 10.1021/acs.jpcc.3c04426). Uzyskane wyniki wykazały, że proces inkorporacji wodoru nie jest ograniczony dyfuzją w objętości kryształu, lecz szybkością reakcji zachodzącej na granicy faz. Odkrycie to dostarcza nowych informacji na temat mechanizmów tworzenia związków inkluzyjnych i transportu małych cząsteczek w ciałach stałych. Drugim istotnym osiągnięciem było wykazanie, na podstawie analizy serii struktur krystalicznych związków interkalacyjnych tlenku arsenu(III) z halogenkami litowców i amonu, występowania oddziaływań drugorzędowych typu arsen···halogen. Przeprowadzone badania dowiodły, że oddziaływania te mają tę samą naturę co dobrze znane oddziaływania arsen···tlen, odgrywające kluczową rolę w stabilizacji struktur krystalicznych związków arsenu(III) (10.1021/acs.cgd.3c00596, 10.1039/d5ce00593k). Wyniki te przyczyniają się do lepszego zrozumienia chemii strukturalnej związków zawierających stereoaktywne wolne pary elektronowe oraz czynników determinujących organizację cząsteczek w stanie stałym.

    Nagroda III Stopnia – mgr  inż.  Aleksandra Rudzka

Mgr inż. Aleksandra Rudzka ukończyła studia inżynierskie i magisterskie na kierunku Biotechnologia (specjalność: Leki i Kosmetyki) na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. Obecnie jest doktorantką w Szkole Doktorskiej Politechniki Warszawskiej, a swoją pracę doktorską realizuje w Katedrze Biotechnologii Środków Leczniczych i Kosmetyków na Wydziale Chemicznym pod opieką dr. hab. inż. Pawła Borowieckiego. W swojej działalności badawczej koncentruje się na wykorzystaniu enzymów jako wysoce selektywnych biokatalizatorów oraz nowoczesnych, zrównoważonych narzędzi w syntezie związków bioaktywnych. Jest współautorką dziewięciu artykułów naukowych opublikowanych w renomowanych czasopismach. W ramach swojej działalności naukowej uczestniczyła w licznych projektach badawczych realizowanych we współpracy z zespołem Prof. Wolfganga Kroutila z Uniwersytetu Karola i Franciszka w Grazu (Austria). W latach 2020–2026, jako wykonawca, brała udział w projektach NCN SONATA oraz OPUS. Wyniki swoich badań prezentowała na licznych konferencjach krajowych i międzynarodowych. Za swoje osiągnięcia badawcze otrzymała prestiżowe stypendium w 25. edycji programu L’Oréal–UNESCO „Dla Kobiet i Nauki” oraz stypendium START FNP 2026.

Najważniejszym osiągnięciem mgr inż. Aleksandry Rudzkiej jest opracowanie nowej metody dynamicznego rozdziału kinetycznego (DKR) racemicznych alkoholi drugorzędowych w środowisku wodnym, przy użyciu dwóch rekombinowanych biokatalizatorów (Angew. Chem., Int. Ed. 2025, 64, e202420133). Chociaż chemoenzymatyczny DKR należy do najskuteczniejszych dróg syntezy związków enancjomerycznie czystych, jego praktyczne zastosowanie ograniczają liczne trudności. Do głównych wad klasycznych metod DKR zaliczają się: wysoki koszt katalizatorów, konieczność prowadzenia procesów w bezwodnych i beztlenowych warunkach, wysokie temperatury reakcji, a także zanieczyszczenie produktu końcowego śladowymi ilościami toksycznych metali. Opracowana przez mgr inż. Aleksandrę Rudzką metoda stanowi skuteczną alternatywę, ponieważ opiera się wyłącznie na zastosowaniu enzymów. Kluczowym elementem opracowanej metody było połączenie aktywności dehydrogenazy alkoholowej LkADH-Prince, umożliwiającej efektywną racemizację wolniej reagującego enancjomeru odpowiednich alkoholi drugorzędowych, z działaniem rekombinowanych acylotransferaz pochodzących z Mycobacterium smegmatis, katalizujących enancjoselektywną transestryfikację w środowisku wodnym. Połączenie obu reakcji w kompaktowy proces DKR pozwoliło na otrzymanie szerokiego spektrum optycznie czynnych estrów z wysokimi wydajnościami, sięgającymi 87% oraz doskonałymi nadmiarami enancjomerycznymi przekraczającymi 99%. Jest to pierwsza metoda dynamicznego rozdziału kinetycznego racemicznych alkoholi drugorzędowych zachodząca w warunkach wolnych od metali, w środowisku wodnym, bez użycia rozpuszczalników organicznych i z wykorzystaniem wyłącznie enzymów. Warto podkreślić, że opracowany dwuenzymatyczny proces kaskadowy stanowi przełomowe rozwiązanie problemów syntetycznych, które przez ponad 30 lat pozostawały istotnym wyzwaniem w obszarze chemii bioorganicznej.

Nagrody w poprzednich edycjach otrzymali:

  • w 2013 roku – prof. Daniel Gryko (I stopnia), prof. Wojciech Grochala (II stopnia) i dr Marta Królikowska (III stopnia);
  • w 2014 roku – prof. Roman Mierzecki (nagroda specjalna), prof. Michał Cyrański (I stopnia), dr Krzysztof Kazimierczuk (II stopnia), dr Jan Paczesny (III stopnia);
  • w 2015 roku – prof. Mieczysław Mąkosza (nagroda specjalna), prof. Ewa Górecka (I stopnia), dr Wojciech Bury (II stopnia), dr Michał Tomza (III stopnia);
  • w 2016 roku – prof. Janusz Jurczak (nagroda specjalna), prof. Robert Hołyst (I stopnia), dr Agnieszka Nowak-Król (II stopnia), dr Piotr Guńka (III stopnia);
  • w 2017 roku – prof. Tadeusz M. Krygowski (nagroda specjalna), prof. Wiktor Koźmiński (I stopnia), dr hab. Joanna Niedziółka-Jonsson (II stopnia), dr Maciej Giedyk (III stopnia);
  • w 2018 roku – prof. Roman Dąbrowski (nagroda specjalna), prof. Krzysztof Woźniak (I stopnia), dr Wojciech Chaładaj (II stopnia), mgr Łukasz Skórka (III stopnia);
  • w 2019 roku – prof. Sławomir Filipek (I stopnia), dr Kamil Paduszyński i dr hab. Sebastian Stecko (II stopnia),
    dr Artur Kasprzak (III stopnia);
  • w 2020 roku – prof. Małgorzata Barańska (nagroda specjalna), prof. Irena Kulszewicz-Bajer i prof. Agata Michalska-Maksymiuk (I stopnia), dr Krzysztof Durka (II stopnia), dr Piotr Jankowski (III stopnia).
  • w 2021 roku – prof. Andrzej Czerwiński (nagroda specjalna), prof. Władysław Wieczorek (I stopnia), dr hab. Anna Kajetanowicz (II stopnia), mgr Patrycja Kowalik (III stopnia)
  • w 2022 roku – prof. Urszula Domańska-Żelazna i prof. Marek Trojanowicz (nagroda specjalna), dr hab. Marcin Górecki i dr hab. Wiktor Lewandowski (II stopnia), dr Michał Ociepa (III stopnia)
  • w 2023 roku – prof. Bartosz Grzybowski i prof. Paweł Kulesza (nagroda specjalna), Dorota Gryko i prof. Janusz Lewiński (I stopnia), dr hab. Piotr Garbacz i dr hab. Paweł Majewski (II stopnia), mgr Krystyna Maslowska-Jarzyna (III stopnia)
  • W 2024 roku- prof. Kazimierz Starowieyski (nagroda specjalna), dr hab. Michał Lesiuk (I stopnia), dr hab. Artur Kasprzak (PW) oraz dr Jan Stanek (II stopnia), dr Dominik Wołosz (III stopnia)
  • w 2025 roku – prof. Osman Achmatowicz i prof. Zbigniew Galus (nagroda specjalna), prof. Wojciech Grochala (I stopnia), dr Przemysław Gaweł (II stopnia), mgr Aneta Magiera (III stopnia)